Alles over onkruidbestrijding: Tips, trucs en gidsen

Onkruid kan worden gedefinieerd als alle ongewenste planten in de tuin, op het terras of op andere plekken op je terrein. Afhankelijk van je tuin en het onkruidprobleem kun je de plant hier in ons overzicht vinden. Vervolgens kun je snelle tips vinden om het onkruid zelf te verwijderen. Je kunt ook tips vinden om onkruid te voorkomen en professionele hulp inschakelen om het te verwijderen.

Welke soorten onkruid zijn er?

Meerjarige onkruidsoorten:

• Paardenbloemen
• Brandnetels
• Distels
• Kweekgras
• Zevenblad
• Heermoes (kan ook als hardnekkige meerjarige worden beschouwd vanwege zijn voortplantingswijze)
• Weegbree
• Kleefkruid
• Duizendknoop
• Vogelmuur
• Speenkruid
• Madeliefjes (Bellis)
• Reuzenberenklauw.

Eenjarige onkruidsoorten:

• Vogelgras
• Rode ganzenvoet
• Herderstasje
• Raaigras.

Planten die zowel eenjarig als meerjarig kunnen zijn:

• Haagwinde (afhankelijk van de soort kan deze eenjarig of meerjarig zijn).

Overige planten die niet als onkruid worden beschouwd, maar soms wel zo behandeld worden:

• Alsem
• Meidoorn
• Look-zonder-look
• Duizendblad
• Varkensgras
• Mos
• Algen.

Waarom verwijdert men onkruid?

Onkruid verspreidt zich snel en kan moeilijk te verwijderen zijn zodra het zich heeft gevestigd. Het is belangrijk om onkruid in de tuin te verwijderen omdat het kan concurreren met je planten om water, voedingsstoffen en zonlicht, wat kan leiden tot kleinere en zwakkere planten. Onkruid kan ook ziektes en plagen herbergen die zich naar je gecultiveerde planten kunnen verspreiden.

Onkruid in gazons kan het gras dun en vlekkerig maken. Het verwijderen van onkruid kan helpen om je gazon gezond en dicht te houden.

Hoe verwijder je onkruid?

Handmatig wieden: Dit is de meest effectieve manier om onkruid te verwijderen, maar ook de meest tijdrovende. Het houdt in dat je het onkruid met de wortel eruit trekt met je handen.

Schoffelen: Dit is een goede methode om onkruid te bestrijden tussen rijen gecultiveerde planten. Hierbij gebruik je een schoffel om het onkruid bij de grond af te snijden.

Harken: Dit is een goede manier om onkruid te verwijderen in grote gebieden. Hierbij gebruik je een hark om het onkruid uit de grond te halen.

Verbranden of andere thermische bestrijding: Gebruik warmte om onkruid te doden, bijvoorbeeld met directe vlammen of indirecte warmwater- of stoombehandeling.

Besproeien of verspreiden van onkruidbestrijdingsmiddelen: Onkruidbestrijdingsmiddelen kunnen effectief zijn, maar ook schadelijk voor het milieu. Gebruik ze met voorzichtigheid en volg de instructies nauwkeurig.

Preventie: Er zijn ook verschillende manieren om te voorkomen dat onkruid ontstaat. Dit omvat:

• Grond bedekken: Het bedekken van de grond met mulch, compost of ander organisch materiaal kan helpen voorkomen dat onkruidzaadjes ontkiemen.
• Regelmatig wieden: Regelmatig verwijderen van onkruid voordat het zaad vormt, kan helpen de hoeveelheid onkruid in je tuin te verminderen.
• Tuinonderhoud: Een gezonde en goed onderhouden tuin is minder vatbaar voor onkruid.

Bij het bestrijden van onkruid kan het nodig zijn een combinatie van deze methoden te gebruiken.

Welke materialen en gereedschappen heb je nodig om onkruid te verwijderen?

Handmatige en mechanische gereedschappen:

• Wiedgereedschap
• Hark
• Handschep
• Schoffel
• Onkruidsteker
• Schoffels
• Cultivators
• Frezen
• Tuinhandschoenen.

Chemische bestrijding:

• Spuitfles
• Onkruidspuit
• Selectieve en/of niet-selectieve herbiciden (gif).

Preventie:

• Organische mulch:
  • Stro
  • Houtsnippers
  • Compost.
• Niet-organische mulch:
  • Zwart plastic
  • Grondafdekking/gronddoek
  • Stenen.

Thermische bestrijding:

• Onkruidbrander
• Warmwater- of stoomgenerator.

Diversen:

• Emmers
• Tuinafvalzakken
• Kniekussens/kniebeschermers
• Gieter/tuinslang.

Natuurlijke onkruidbestrijdingsmiddelen:

• Keukenzout
• Azijn
• Citroensap
• Citroenzuur.

Hoe wied je onkruid handmatig?

Wieden houdt in dat je onkruid handmatig verwijdert met je handen, een schoffel, hark en/of wiedgereedschap.

Je doet dit op de volgende manieren:

Handmatig wieden:

1. Draag handschoenen: Bescherm je handen tegen vuil en scherpe randen.
2. Trek het onkruid eruit: Pak het onkruid stevig vast zo dicht mogelijk bij de grond. Trek voorzichtig om te zien of het loskomt. Als dat zo is, trek dan harder. Het onkruid en de wortel zouden in één keer mee moeten komen. Gebruik indien nodig een wietgereedschap.
3. Gebruik een wietgereedschap: Gebruik een onkruidsteker of handschep om het onkruid met wortel te verwijderen door het gereedschap rondom de plant in de grond te steken.
4. Verwijder het onkruid: Gooi het onkruid in een emmer, afvalzak of compostbak.

Verwijder bijvoorbeeld paardenbloemen door de hele plant inclusief de penwortel uit te graven. Zorg ervoor dat je de hele plant inclusief de wortel verwijdert, anders groeit het onkruid weer terug.

Schoffelen:

1. Gebruik een schoffel: Snijd het onkruid bij de grond af.
2. Herhaal regelmatig: Schoffel het onkruid weg zodra het ongeveer 5 cm hoog is.

Schoffel bijvoorbeeld onkruid tussen rijen groenten om concurrentie om water en voedingsstoffen te voorkomen.

Harken:

1. Gebruik een hark: Verwijder onkruid uit de grond.
2. Verwijder onkruid van de hark: Gooi het onkruid in een emmer of compostbak.

Verwijder onkruid van bestrating met een hark met metalen tanden.

Hoe verbrand je onkruid?

Om onkruid te verwijderen door het te verbranden, gebruik je een gasbrander of elektrische onkruidbrander. Richt een goede dosis warmte op het onkruid zodat het niet kan overleven. Met een gasbrander, meestal op butaangas, houd je de vlam kort bij het onkruid. Elektrische branders werken door de lucht op hoge temperaturen te verwarmen en worden op dezelfde manier gebruikt. 

Onkruid moet worden geschroeid en niet volledig verbrand. Door het te schroeien wordt de celstructuur beschadigd en de hele plant verzwakt.

Veiligheid is belangrijk:

• Draag beschermende kleding, vermijd het verbranden van onkruid bij droog weer met verhoogd brandgevaar, en zorg dat je altijd iets bij de hand hebt om onverwachte vlammen te blussen.
• Gebruik de brander niet dicht bij planten die je wilt behouden – deze kunnen niet tegen de hoge temperaturen.

Hoe besproei je onkruid?

Houd de spuitmond van de sproeier met onkruidbestrijdingsmiddel een paar centimeter van het onkruid. Druk op de hendel of knop om te sproeien, zodat er een gelijkmatige stroom vrijkomt. Beweeg de sproeier zodat je alle delen van het onkruid raakt, maar vermijd overmatig sproeien waardoor het middel op de omliggende grond terechtkomt. Een paar seconden per plant is voldoende.

Als je gevoelige planten in de buurt hebt, kun je deze afschermen met een kartonnen doos of iets dergelijks tijdens het sproeien.

Hoe verwijder je onkruid zonder gif?

Het kan nodig zijn om geen gif te gebruiken bij onkruidbestrijding, bijvoorbeeld omdat er te veel gewenste planten in de buurt staan of om het milieu te beschermen. Je kunt het onkruid handmatig verwijderen. Ook kun je zelfgemaakte onkruidbestrijdingsmiddelen gebruiken, zoals zout of azijnzuur.

Een natuurlijke manier om onkruid zonder gif te bestrijden is door bodembedekkers zoals klaver te kweken, die het onkruid verdringen.

Hoe verwijder je onkruid tussen tegels en bestrating?

Je kunt het volgende doen om onkruid tussen tegels en bestrating te verwijderen: 

• Gebruik een voegenkrabber om het onkruid handmatig weg te krabben.
• Giet kokend water direct op het onkruid om het te doden.
• Gebruik azijn door een oplossing van water en huishoudazijn direct op het onkruid te sprayen.
• Gebruik een gasbrander of elektrische onkruidbrander om het onkruid thermisch te bestrijden met warmte.

Welke middelen worden gebruikt tegen onkruid?

Chemische onkruidbestrijdingsmiddelen:

• Glyphosaat (bijv. Roundup)
• 2,4-Dichloorfenoxyazijnzuur (2,4-D)
• Dicamba
• Glufosinaat
• Triclopyr.

Let op: vanaf januari 2024 is het verboden om onkruidbestrijdingsmiddelen met glyphosaat te gebruiken.

Natuurlijke onkruidbestrijdingsmiddelen:

• Neemolie
• Azijnspray (met huishoudazijn of geconcentreerd azijnzuur)
• Citroenzuur en watermengsel
• Zoutoplossing
• Baking soda en watermengsel
• Kokend water.

Hoe verwijder je het gemakkelijkst onkruid?

Onkruid wordt het gemakkelijkst met de hand verwijderd als het eenjarig is en een relatief oppervlakkig wortelstelsel heeft dat niet dieper dan een handlengte gaat of niet sterk verspreid is.

Is het onkruid meerjarig of zeer gevestigd, zoals bamboe of kruipende ganzerik, dan zijn meerdere rondes onkruidverwijdering nodig.

Wat is het meest effectief tegen onkruid?

Combineer handmatig wieden met gif om het meest effectief van je onkruid af te komen. Verwijder handmatig de grote en oppervlakkige klompen en gebruik gif voor de rest. Herhaal na een paar weken.

Welke onkruidbestrijdingsmiddelen kun je zelf maken?

Je kunt verschillende effectieve en milieuvriendelijke onkruidbestrijdingsmiddelen zelf maken:

• Een eenvoudige mix van azijn, zout en afwasmiddel kan direct op de bladeren van het onkruid worden aangebracht om het uit te drogen en te doden.
• Baking soda, direct gestrooid op onkruid tussen tegels of op paden, kan ook effectief zijn. 
• Kokend water kan direct over het onkruid worden gegoten om het te verbranden en de wortels te doden.
• Deze methoden zijn eenvoudig en milieuvriendelijk.

Zo gebruik je zout tegen onkruid

Mix 1 deel zout (bij voorkeur keukenzout) met 2 delen kokend water en giet het mengsel direct op de wortels van het onkruid. Je kunt ook droog strooizout direct op paden en opritten strooien waar onkruid groeit en daarna licht besproeien, zodat het zout de wortels van het onkruid bereikt.

Zo gebruik je kokend water tegen onkruid

Kook een grote kan water en giet het kokende water direct over het onkruid. Zorg ervoor dat je de hele plant bedekt. Herhaal indien nodig voor hardnekkig onkruid. Dit is ideaal voor tegels, opritten en plekken waar je geen gewenste planten in de buurt hebt.

Zo gebruik je azijn tegen onkruid

Mix 1 liter witte azijn met een eetlepel afwasmiddel. Het afwasmiddel zorgt ervoor dat het mengsel beter aan de bladeren van het onkruid blijft kleven. Spray direct op het onkruid onder droge, zonnige omstandigheden.

Wat is de beste tijd om onkruid te verwijderen?

Verwijder onkruid vroeg in het seizoen, wanneer het jong is en nog geen zaad heeft gevormd. Het is het gemakkelijkst wanneer de grond vochtig is, zodat je de hele wortel makkelijker kunt meenemen. De ideale tijd is enkele dagen na een regenbui. Verwijder het onkruid voordat het bloeit en zaad vormt om verspreiding te voorkomen.

Als je onkruid wilt verbranden, doe dit niet tijdens droge periodes. Als je onkruid wilt besproeien, doe dit 's ochtends of 's avonds wanneer de zon niet direct op het onkruid schijnt. Dit voorkomt dat de onkruidbestrijdingsmiddelen te snel verdampen.

Hoe vaak moet je onkruid verwijderen?

Verwijder onkruid regelmatig, bij voorkeur wekelijks, om te voorkomen dat het zich vestigt en verspreidt. Focus op het verwijderen van jong onkruid om de taak gemakkelijker te maken en de noodzaak van toekomstige verwijdering te verminderen.

Hoe beïnvloeden het weer of andere omstandigheden de groei van onkruid?

In Nederland groeit onkruid snel in de lente en zomer door het milde, vochtige klimaat, wat ideale omstandigheden biedt voor veel onkruidsoorten. De groei versnelt meestal na regenachtige periodes, terwijl lange droogteperiodes de groei van sommige soorten kunnen beperken, maar andere, meer droogtetolerante soorten kunnen bevorderen. Overbeplanting en slechte grondbeheer kunnen ook bijdragen aan een verhoogde onkruidgroei.

Hoe kun je onkruid voorkomen nadat je het hebt verwijderd?

Na het verwijderen van onkruid kun je het voorkomen door de grond te bedekken met mulch of houtsnippers, wat nieuw onkruid onderdrukt. Plant dicht in de tuin om kale grond te minimaliseren waar onkruid kan ontkiemen. Ervaren tuiniers kunnen gebruik maken van gewasrotatie om onkruid te verdringen. In verhoogde bedden kun je een onkruiddoek gebruiken om onkruidgroei te voorkomen.

Waarom komt er onkruid?

Onkruid in Nederland wordt vaak veroorzaakt door vogels en wind die zaden verspreiden, evenals onkruidzaden in de grond die ontkiemen wanneer ze licht en ruimte krijgen. Overmatig gebruik van meststoffen en verkeerde grondbewerking kunnen ook onkruidgroei bevorderen. Onkruid gedijt goed in kale grond en gazons, dus een gebrek aan bedekking met planten of mulch biedt betere groeimogelijkheden voor onkruid.

Waarom kan onkruid goed zijn?

Onkruid kan nuttig zijn omdat het de biodiversiteit verhoogt en bijen en vlinders aantrekt. Het kan de bodemstructuur helpen en een indicatie geven van de algemene gezondheid en toestand van de grond. Sommige planten zijn ook eetbaar en kunnen in salades worden gebruikt, zoals paardenbloemen en zevenblad.

Welke onkruidplanten zijn eetbaar?

Sommige onkruidsoorten kunnen worden gegeten nadat ze zijn verwijderd.

• Paardenbloem: Bladeren worden gebruikt in salades of als gekookte groenten.
• Zevenblad: Jonge bladeren en scheuten kunnen gestoomd of in soep worden gebruikt.
• Brandnetel: Jonge scheuten en bladeren worden gestoomd of gebruikt in soep, pesto en thee.
• Look-zonder-look: Bladeren en bloemen hebben een peperige smaak, ideaal in salades.
• Vogelmuur: Bladeren en stengels zijn mild en knapperig, geschikt rauw in salades of als topping.
• Daslook: Bladeren worden rauw gebruikt in salades, pesto of als kruid.

Is onkruid giftig?

Ja, sommige onkruidsoorten in Nederland zijn giftig. Voorbeelden zijn:

• Wolfsmelk: Het sap kan de huid en ogen irriteren.
• Monnikskap: De hele plant is zeer giftig bij inname.
• Vingerhoedskruid: De hele plant is giftig, vooral de zaden en bladeren.
• Berenklauw: Het sap veroorzaakt huidirritatie en gevoeligheid voor licht.
• Gevlekte scheerling: Het sap is giftig en kan huidirritatie veroorzaken.

Hoe voorkom je overbelasting bij het verwijderen van onkruid?

• Draag handschoenen om je handen te beschermen en huidirritatie te voorkomen.
• Om rugklachten te voorkomen, buig je knieën, houd je rug recht en gebruik kniekussens als je op de grond zit.
• Kies het juiste gereedschap, zoals een onkruidsteker, om je inspanningen te verminderen. 
• Blijf gehydrateerd en neem pauzes om overbelasting te voorkomen.
• Gebruik je machines, beweeg deze dan van je af om letsel te voorkomen.

Wie kan je helpen met het verwijderen van onkruid?

Neem contact op met lokale tuinonderhoudsbedrijven, hoveniers of landschapsarchitecten die onkruidbestrijding als onderdeel van hun diensten aanbieden. Gebruik platforms zoals Handyhand.nl of Facebook-groepen om hulp te vinden van particulieren of kleinere bedrijven. Overweeg ook hulp te zoeken via lokale apps zoals Buurtapp, waar je buren kunt vinden die hun hulp aanbieden.

Hoeveel kost het om onkruid te laten verwijderen?

De prijs voor het verwijderen van onkruid varieert afhankelijk van de grootte van het gebied en de omvang van het onkruid. Kleine tot middelgrote tuinen kunnen tussen de 19-48 EUR per uur kosten voor handmatige verwijdering zoals wieden. Dit duurt meestal een paar uur, dus de prijs kan tussen de 60-148 EUR liggen, exclusief eventuele extra kosten. Grotere projecten of het gebruik van professioneel gereedschap kan de prijs verhogen tot 50-100 EUR per uur.